Uitleg Noachverhaal hangt samen met denken over klimaat

De verschillende interpretaties van het verhaal over Noach weerspiegelen de verschillende klimaatvisies. Polarisatie in het klimaatdebat is echter onnodig en schadelijk voor de mensen die de klimaatverandering aan den lijve ondervinden. Aldus prof.dr. David Onnekink in een opinieartikel, geplaatst in het Reformatorisch Dagblad van zaterdag 12 juli 2025.

God regeert

“Christenen zien klimaatverandering niet als existentiële bedreiging van de mensheid. Zij vertrouwen erop dat God regeert en de aarde in Zijn hand houdt,” meent Laurens van der Tang in het artikel ”Bijbelse theologie van klimaatverandering” (RD 21-6). Hij contrasteert dit perspectief scherp met dat van seculiere organisaties. In zijn artikel legt hij de nadruk op abstracties („de schepping”, „de mens”, „veel klimaatactivisme”) en verliezen we de concrete gevolgen van klimaatverandering uit het oog.

Gewetenskwestie

Daarover maakt Evert-Jan Brouwer zich juist meer zorgen in het artikel ”Verandering klimaat is gewetenskwestie” (RD 1-7). Hoe verhoudt ons economisch handelen zich tot de situatie van velen in het mondiale Zuiden voor wie de klimaatcrisis wel degelijk existentieel is?

Onderzoek

Terecht merkt Brouwer op dat het onnodig is om de discussie over klimaatverandering te polariseren. Soms kan een volledig ander perspectief hierbij helpen. Laten we eens geheel anders naar deze problematiek kijken: weten we eigenlijk wat christenen in het mondiale Zuiden zelf vinden van klimaatverandering?

Eilandengroep Vanuatu

Geograaf Hannah Fair deed een inspirerend onderzoek op de eilandengroep Vanuatu, vlak bij Fiji, ten oosten van Australië. Ongeveer 80 procent van de inwoners is aangesloten bij een kerk. Klimaatverandering is een belangrijk thema in de Stille Oceaan: het zeewater warmt op, er is een groter risico op overstroming en Vanuatu wordt vaker getroffen door cyclonen.

Fair interviewde een aantal predikanten en andere christelijke leiders. Zij vroeg of zij wilden reflecteren op het Bijbelse verhaal over Noach en de zondvloed in relatie tot klimaatverandering. De antwoorden deelde zij in drie categorieën in.

Twee visies

De eerste groep las het verhaal als een geruststelling. God heeft immers beloofd dat de aarde nooit meer vernietigd zou worden door een overstroming. Hij heeft dus ook klimaatverandering in Zijn hand.

Een tweede groep predikanten las het verhaal anders. Zij legden juist de nadruk op de noodzaak om maatregelen te nemen tegen het rijzende water van de oceaan. Evenals Jozef zagen zij Noach als een „icoon van wijze voorbereiding”.

Deze twee visies sluiten goed aan bij die van twee groepen christenen in de westerse kerk: zij die de nadruk leggen op de soevereiniteit van God en zij die de nadruk leggen op actie tegen klimaatverandering.

Toegangskaartje voor ark

Verrassend was een derde interpretatie van het Noachverhaal. Een groep predikanten maakte zich met name zorgen over de mensen die niet in de ark van Noach terechtkwamen. Zij vertaalden die zorg naar compassie met slachtoffers van klimaatverandering die zich niet kunnen weren tegen opwarming, opdroging of overstroming.

Bovendien waren zij kritisch op diegenen die vooral hun eigenbelang voor ogen hebben. „Het toegangskaartje van onze huidige ark is winst en niet onschuld”, zoals bij Noach, aldus een lokale predikant.

Perspectieven naast elkaar

Fair concludeert dat het verhaal van Noach meerdere manieren om het uit te leggen toestaat. De derde groep ontkent niet per se de soevereiniteit van God, noch de noodzaak tot voorbereiding, maar wijst op een geheel ander perspectief, namelijk dat van christelijke naastenliefde.

Het onderzoek maakt duidelijk dat (theologische) polarisatie niet nodig is: de drie verschillende perspectieven kunnen immers prima naast elkaar staan. Het maakt ook duidelijk hoezeer polarisatie schadelijk is voor al die mensen in het mondiale Zuiden die nu letterlijk ”buiten de boot” vallen.

Met toestemming overgenomen uit het Reformatorisch Dagblad van zaterdag 12 juli 2025.